همه‌چیز درباره حذف کارت‌های سوخت در تهران

به گزارش پیشگام اقتصاد، طرح آزمایشی انتقال سهمیه سوخت از کارت‌های فیزیکی به حساب‌های بانکی از امروز در تهران آغاز می‌شود؛ حرکتی که می‌تواند به یکی از مهم‌ترین اصلاحات ساختاری در نظام توزیع سوخت کشور تبدیل شود.

این طرح، که در چارچوب قانون بودجه سال ۱۴۰۴ طراحی شده، با اهدافی همچون مقابله با قاچاق سوخت، افزایش شفافیت و ایجاد زیرساخت برای توزیع عادلانه‌تر یارانه‌ها، کلید خورده است.

کارت سوخت؛ بستری برای قاچاق و فساد

براساس گزارش‌ها، ده‌ها میلیون کارت سوخت در کشور هنوز به نام مالکان فعلی خودروها ثبت نشده‌اند؛ حتی اگر خودروها چندین‌بار تغییر مالکیت داده باشند. از سوی دیگر، بیش از ۳۰ درصد بنزین کشور با کارت‌های جایگاه سوخت و بدون نظارت دقیق دولت توزیع می‌شود.

این وضعیت باعث ایجاد شکاف اطلاعاتی گسترده شده و زمینه‌ای فراهم کرده است تا برخی افراد با سوءاستفاده از کارت‌های سرگردان، بنزین یارانه‌ای را در بازار آزاد به فروش برسانند.

در همین زمینه، مالک شریعتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، اظهار داشت: «فیزیک کارت سوخت، یکی از پایه‌های قاچاق است. با انتقال سهمیه به حساب بانکی، نه‌تنها دولت می‌تواند مصرف را به‌طور کامل رصد کند، بلکه زمینه فساد نیز از بین می‌رود.»

آیا سهمیه مردم کاهش می‌یابد؟

مقامات دولتی تأکید کرده‌اند که اجرای این طرح به‌معنای کاهش سهمیه یا افزایش قیمت بنزین نیست. سهمیه ماهانه فعلی، یعنی ۶۰ لیتر بنزین یارانه‌ای برای هر خودرو شخصی، بدون تغییر باقی خواهد ماند. تنها نحوه دسترسی به این سهمیه دچار تحول می‌شود.

در مدل جدید، شهروندان به‌جای استفاده از کارت‌های فیزیکی، با حساب بانکی‌ای که به پلاک خودروشان متصل شده، اقدام به سوخت‌گیری خواهند کرد. این شیوه، امکان نظارت لحظه‌ای دولت بر مصرف و جلوگیری از تقلب را فراهم می‌سازد.

گامی به‌سوی اصلاحات عمیق‌تر در یارانه‌ها

شریعتی، این طرح را «نخستین گام برای تحول بنیادین در نظام یارانه‌ای کشور» دانسته است. تحلیلگران نیز معتقدند اتصال سهمیه سوخت به حساب بانکی و در ادامه، کد ملی افراد، بستری مهم برای هدفمند شدن یارانه‌ها فراهم می‌کند.

بر این اساس، دولت می‌تواند با شناسایی الگوهای مصرف یا سطح درآمد خانوارها، یارانه سوخت را به شکلی هدفمند به اقشار کم‌درآمد اختصاص دهد؛ موضوعی حیاتی در شرایط کسری بودجه و محدودیت منابع ناشی از تحریم‌ها.

چالش‌های پیش‌رو در اجرای طرح

اگرچه اهداف طرح روشن است، اما مسیر اجرا بی‌چالش نیست. برخی نگرانی‌ها درباره زیرساخت‌های فنی، هماهنگی بین سامانه‌های بانکی و جایگاه‌های سوخت و همچنین آموزش شهروندان، به‌ویژه سالمندان و ساکنان مناطق کمتر برخوردار، مطرح شده است.

مسئولان اعلام کرده‌اند که اجرای مرحله آزمایشی در تهران فرصتی برای شناسایی این چالش‌ها و رفع آن‌ها پیش از اجرای سراسری خواهد بود.

نگاه مردم: از امید تا تردید

واکنش شهروندان تهرانی نسبت به طرح متفاوت است. برخی مانند احمد، کتاب‌فروش میدان انقلاب، این تغییر را مثبت ارزیابی کرده‌اند: «حالا دیگر هر لیتر بنزین حساب‌وکتاب دارد.»

اما در مقابل، افرادی مانند اکبر، بازنشسته ۶۷ ساله، نگرانند: «اگر اینترنت نداشته باشم، چطور بنزین بزنم؟» مسئولان در پاسخ گفته‌اند که فقط یک‌بار نیاز به ثبت اولیه در سامانه وجود دارد و فرایند سوخت‌گیری نیاز به اینترنت نخواهد داشت.