پیش بینی سازمان برنامه و بودجه از قیمت دلار تا پایان سال ۱۴۰۶

جزئیات ارزی سند سازمان برنامه و بودجه

سند سازمان برنامه با عنوان «فرصت احیای اقتصاد ایران پس از بحران؛ بازگشت به مسیر توسعه» نرخ ارز را یکی از اصلی‌ترین کانال‌های انتقال بحران به تورم، تولید و انتظارات اقتصادی می‌داند. این سند توضیح می‌دهد که جهش نرخ ارز در سایه تشدید تحریم‌ها، جنگ، کاهش صادرات نفتی و غیرنفتی و محاصره اقتصادی رخ داده است. اما در سناریوی توافق، آزادسازی تجارت نفت، بهبود وصول درآمدهای ارزی، گشایش تجارت خارجی و کاهش ریسک‌های سیاسی می‌تواند فشار بازار ارز را کاهش دهد و زمینه ثبات نسبی را فراهم کند. بر همین اساس، قیمت دلار از ۱۷۹ هزار تومان در اردیبهشت ۱۴۰۵ به ۱۵۵ هزار تومان در خرداد، ۱۳۴ هزار تومان در تیر و ۱۲۷ هزار تومان در شهریور می‌رسد.

قیمت دلار چگونه به قله ۱۷۹ هزار تومانی رسید؟

داده‌های سازمان برنامه نشان می‌دهد قیمت دلار در سال ۱۴۰۴ از ۸۶ هزار تومان در فروردین آغاز شد و پس از نوسان محدود در نیمه نخست سال، از پاییز وارد مسیر صعودی شد. قیمت دلار در شهریور ۱۴۰۴ به ۱۰۰ هزار تومان رسید، در مهر به ۱۰۸ هزار تومان، در آبان به ۱۱۳ هزار تومان و در آذر به ۱۳۱ هزار تومان افزایش یافت. سپس در دی ۱۴۰۴ به ۱۴۲ هزار تومان و در بهمن به ۱۶۲ هزار تومان رسید؛ هرچند در اسفند به ۱۵۷ هزار تومان عقب نشست.

این مسیر در ابتدای ۱۴۰۵ دوباره پرتنش شد. قیمت دلار در فروردین ۱۴۰۵ معادل ۱۵۴ هزار تومان و در اردیبهشت ۱۷۹ هزار تومان برآورد شده است. سازمان برنامه در توضیح این جهش، بر نقش تشدید تحریم‌ها، کاهش صادرات نفتی و غیرنفتی، آسیب به صنایع پتروشیمی و فولادی، محدودیت‌های تجاری و افزایش انتظارات تورمی تأکید دارد. به بیان دیگر، از نگاه این سند، جهش قیمت دلار صرفاً یک نوسان مالی نیست، بلکه بازتاب فشرده‌شدن محدودیت‌های ارزی و افزایش ریسک‌های سیاسی-اقتصادی است.

عقب‌نشینی قیمت دلار از خرداد ۱۴۰۵ آغاز شده است

بر اساس داده‌های ماهانه سازمان برنامه، نقطه چرخش قیمت دلار پس از اردیبهشت ۱۴۰۵ آغاز شده است. بر اساس ارزیابی سازمان برنامه، قیمت دلار باید از ۱۷۹ هزار تومان در اردیبهشت به ۱۵۵ هزار تومان در خرداد کاهش می‌یافت (رقمی که در برخی روزهای پایانی خرداد مشاهده شد). سپس این روند در تابستان ادامه پیدا می‌کند؛ به‌طوری که قیمت دلار در تیر ۱۴۰۵ به ۱۳۴ هزار تومان، در مرداد به ۱۳۱ هزار تومان و در شهریور به ۱۲۷ هزار تومان می‌رسد.

این یعنی از قله اردیبهشت تا پایان تابستان ۱۴۰۵، قیمت ارز ۵۲ هزار تومان کاهش پیدا می‌کند. نسبت به سطح ۱۷۹ هزار تومانی اردیبهشت، این افت معادل حدود ۲۹ درصد است. چنین کاهشی در سناریوی سازمان برنامه، نتیجه تحقق توافق جامع و کاهش تحریم‌هاست؛ زیرا توافق می‌تواند از مسیر آزادسازی منابع ارزی، افزایش صادرات نفت، تسهیل مبادلات مالی و کاهش نااطمینانی، سمت عرضه ارز را تقویت کند.

سازمان برنامه همچنین توضیح می‌دهد که کاهش ریسک‌های سیاسی می‌تواند انتظارات افزایشی را در بازار ارز تعدیل کند. بنابراین در این سناریو، کاهش نرخ ارز فقط به افزایش عرضه فیزیکی ارز مربوط نیست، بلکه به تغییر انتظارات و کاهش تقاضای احتیاطی نیز وابسته است.

قیمت دلار در نیمه دوم سال بین کانال‌های ۱۲۷ تا ۱۳۰ هزار تومان تثبیت می‌شود

پاییز و زمستان ۱۴۰۵ در سناریوی سازمان برنامه، دوره تثبیت نسبی نرخ ارز و قیمت دلار است. پس از آنکه قیمت دلار در شهریور به ۱۲۷ هزار تومان می‌رسد، در مهر نیز در همین سطح باقی می‌ماند. سپس در آبان و آذر به ۱۲۸ هزار تومان افزایش می‌یابد. در زمستان نیز قیمت دلار با شیبی بسیار محدود بالا می‌رود؛ قیمت دلار برای دی و بهمن ۱۴۰۵ هر دو ۱۲۹ هزار تومان و اسفند ۱۴۰۵ معادل ۱۳۰ هزار تومان برآورد شده است.

این مسیر نشان می‌دهد سازمان برنامه برای نیمه دوم سال ۱۴۰۵ سقوط آزاد قیمت دلار را پیش‌بینی نکرده، بلکه سناریوی اصلی آن «تثبیت در کانال ۱۲۷ تا ۱۳۰ هزار تومان» است. این نکته برای تحلیل بازار اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد از نگاه سازمان برنامه، توافق می‌تواند شوک افزایشی ارز را تخلیه کند، اما سیاست ارزی مطلوب پساتوافق، ایجاد ثبات پایدار است نه کاهش شدید و ناپایدار نرخ ارز.

در گزارش اصلی سازمان برنامه و بودجه تأکید شده که اولویت بازار ارز پس از توافق باید حفظ ثبات نرخ رسمی ارز و حرکت به سمت نظام ارزی تک‌نرخی باشد. بنابراین پیام سیاستی این برآورد، تثبیت کنترل‌شده است، نه سرکوب نرخ ارز.

قیمت دلار تا پایان سال ۱۴۰۶ به سمت قله ۱۴۸ هزار تومانی بالا می‌رود

برآورد سازمان برنامه برای سال ۱۴۰۶ نشان می‌دهد قیمت دلار پس از تثبیت در پایان ۱۴۰۵، وارد یک مسیر صعودی آرام می‌شود. قیمت دلار در فروردین ۱۴۰۶ معادل ۱۳۴ هزار تومان، در اردیبهشت ۱۳۶ هزار تومان و در خرداد ۱۳۹ هزار تومان پیش‌بینی شده است. در تابستان نیز این روند تدریجی ادامه دارد؛ تیر ۱۳۹ هزار تومان، مرداد ۱۴۰ هزار تومان و شهریور ۱۴۱ هزار تومان.

در نیمه دوم ۱۴۰۶، قیمت دلار به‌آرامی بالاتر می‌رود و در مهر به ۱۴۳ هزار تومان، آبان به ۱۴۴ هزار تومان، آذر به ۱۴۵ هزار تومان، دی به ۱۴۶ هزار تومان، بهمن به ۱۴۷ هزار تومان و اسفند به ۱۴۸ هزار تومان می‌رسد. به این ترتیب، قیمت دلار در پایان ۱۴۰۶ همچنان پایین‌تر از قله ۱۷۹ هزار تومانی اردیبهشت ۱۴۰۵ قرار دارد، اما نسبت به کف ۱۲۷ هزار تومانی شهریور و مهر ۱۴۰۵ افزایش نشان می‌دهد.

این الگو نشان می‌دهد سناریوی سازمان برنامه و بودجه برای بازار ارز، کاهش شوک‌آمیز در سال ۱۴۰۵ و سپس تعدیل تدریجی در سال ۱۴۰۶ است. با این حال، خود سند تأکید می‌کند که این مسیر کاملاً مشروط به حصول توافق نهایی، کاهش تحریم‌ها و عدم بازگشت محدودیت‌های ارزی و تجاری است.

۲۲۳۲۲۵