بازار گوشت در انتظار تصمیم دولت؛ تداوم واردات یا توقف عرضه

در سال‌های اخیر، واردات گوشت قرمز عمدتاً از کشورهای آمریکای جنوبی، آسیای مرکزی و استرالیا انجام می‌شد. دولت با اختصاص ارز ترجیحی برای این کالا، تلاش می‌کرد تا قیمت گوشت قرمز در بازار داخلی کنترل شده و اقشار آسیب‌پذیر جامعه نیز به این منبع مهم پروتئینی دسترسی داشته باشند.

بر اساس سیاست‌های کلان تنظیم بازار، هدف واردات گوشت قرمز نه تنها ابزاری برای مقابله با گرانی و کمبود بود، بلکه به‌نوعی نقش تعادلی میان عرضه داخلی و تقاضای رو به افزایش جامعه را تاحدودی ایفا می‌کرد.

با این حال، به‌تازگی خبرهایی از توقف تخصیص ارز ترجیحی برای واردات گوشت قرمز منتشر شده است؛ تصمیمی که می‌تواند پیامدهای قابل‌توجهی برای بازار به‌همراه داشته باشد. در حالی که فعالان بخش واردات گوشت پیش‌تر نسبت به افزایش هزینه واردات و دشواری تأمین منابع مالی هشدار داده بودند، حذف ارز ترجیحی عملاً می‌تواند به کاهش حجم واردات و افزایش قیمت در بازار داخلی منجر شود.

در حالی که زمزمه‌ خودکفایی بلند شده اخباری مبنی بر عدم توزیع گوشت‌های تنظیم بازاری در فروشگاه‌های بزرگ مطرح شد که در این زمینه بر اساس مشاهدات میدانی توزیع این محصول به طور کامل متوقف نشده بود بلکه به گفته مسئولان فروشگاه‌ها به میزان محدود و در روزهای محدودی از هفته این محصولات ارائه و توزیع می‌شدند که به دلیل استقبال مردم نیز به سرعت به فروش می‌رفتند.

در این زمینه حتی وزارت جهاد کشاورزی به ایسنا اعلام کرد که در حال حاضر هدفی برای توقف توزیع و واردات گوشت‌های تنظیم بازاری وجود ندارد بلکه به هدف حمایت از تولید داخل واردات آن محدود خواهد شد.

غلامرضا نوری قزلجه- وزیر جهاد کشاورزی- نیز روز چهارشنبه -۷ خردادماه- در حاشیه جلسه هیات دولت درباره واردات گوشت قرمز مطرح کرد: به دنبال تقویت تولید داخلی با هدف تامین نیاز کشور هستیم و پیش بینی می کنیم تا پایان دولت چهاردهم بتوانیم تمامی نیاز کشور را در داخل تولید کنیم.

البته که این اطلاعیه‌ای که از سوی وزیر جهاد کشاورزی مطرح شد نیز جای سوال دارد که برای حمایت از تولید داخل که به خودکفایی خواهیم رسید و واردات محدود و شاید در آینده متوقف شود از مصرف کننده چگونه حمایت خواهد شد تا بتواند این قلم ضروری را با قیمت مناسب و بدون داشتن محدودیت مالی بر سر سفره خود ببرد؟ و این مسئله نیاز به شفاف‌سازی بیشتری دارد که حمایت از سوی دولت از تولید داخل، دامداران و مردم در چه قالبی خواهد بود؟ آیا به صورت ارائه کپن به مردم یا به صورت ارائه یارانه به دامداران و تولید کنندگان خواهد بود تا بودجه‌ای که برای واردات هزینه می‌شد به این دو گروه تخصیص یابد تا بتوانند هزینه‌های تولید و از سوی مصرف کنندگان هزینه خرید و تامین را فراهم کنند.

کاهش واردات گوشت در دستور کار 

اکبر فتحی – معاون امور اقتصادی و برنامه‌ریزی وزارت جهاد کشاورزی – ، درباره وضعیت واردات گوشت قرمز اظهار کرد: برخلاف برخی شایعات مبنی بر توقف کامل توزیع گوشت‌های وارداتی از اول خرداد، واردات این محصولات همچنان ادامه دارد، اما میزان آن کاهش یافته است.

وی با اشاره به سیاست‌های جدید وزارت جهاد کشاورزی برای حمایت از تولید داخل افزود: در حال حاضر کشور با مازاد تولید دام مواجه است و به همین دلیل، برای ایجاد تعادل در بازار داخلی، کاهش واردات در دستور کار قرار گرفته است.

انحصاری در واردات نداریم 

فتحی ادامه داد: اگرچه واردات به‌طور کامل متوقف نشده، اما در حوزه دام سبک همچنان واردات ادامه دارد و ممکن است در آینده به‌صورت هدفمند، همزمان صادرات نیز در دستور کار قرار گیرد.

معاون امور اقتصادی و برنامه ریزی وزارت جهاد کشاورزی در خصوص اینکه آیا واردات گوشت تنها به شرکت سرمایه‌گذاری و خدمات صنایع روستایی عشایری جاهد واگذار خواهد شد یا خیر؟ تصریح کرد: واردات در اختیار تمام شرکت‌های مربوطه خواهد بود و انحصاری در این زمینه وجود ندارد.

واردات مساوی است با تضعیف تولید داخل 

مجتبی عالی، مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونی‌های کشاورزی دامداران ایران، در گفت‌وگویی با رادیو گفت‌وگو با انتقاد از سیاست‌های واردات گوشت قرمز، تأکید کرد که این اقدامات موجب تضعیف تولید داخل و نابودی دامداری در کشور شده است.

وی ضمن اشاره به واردات روزانه حدود ۸۰ تا ۱۰۰ تن گوشت قرمز به کشور اظهار کرد: گرچه گوشت وارداتی به بازار تهران تزریق می‌شود، اما این گوشت‌ها در دسترس مردم قرار نمی‌گیرد. از سوی دیگر، واردات بی‌رویه باعث خروج ارز و نابودی تولید داخلی شده است.

عالی افزود: در سال گذشته حدود ۱.۳ میلیارد یورو با نرخ ارز ۲۸هزار و۵۰۰ تومان صرف واردات گوشت شد. حال آن‌که نرخ بازار آزاد یورو بسیار بالاتر از این عدد است و این تفاوت قیمتی، سود سرشاری را نصیب عده‌ای خاص می‌کند.

مدیرعامل اتحادیه دامداران با بیان اینکه این اتحادیه بارها به دولت اعلام آمادگی کرده که تنظیم بازار گوشت را به‌عهده بگیرد، گفت: ما بارها به دولت اعلام کردیم که حاضریم در کنار شما باشیم و تنظیم بازار را انجام دهیم، اما دولت به‌جای حمایت از تولید داخل، با واردات بی‌رویه و سرکوب قیمت‌ها، راه را بر تولیدکننده بسته است.

وی ادامه داد: حتی در سال‌های گذشته توان صادرات دام سبک و سنگین را داشتیم و امروز هم این امکان وجود دارد، به‌شرط آنکه دولت دخالت نکند. اما متأسفانه، دولت قیمت‌گذاری دستوری می‌کند و اجازه رشد تولید را نمی‌دهد. معلوم نیست چه دست‌هایی پشت پرده مانع شکوفایی تولید داخلی می‌شوند.

عالی با انتقاد از افزایش نرخ نهاده‌ها نیز گفت: سبوس که پیش‌تر در سامانه ۶ هزار تومان بود، اکنون دولت قیمت آن را به ۹۵۰۰ تومان رسانده؛ یعنی ۶۰ درصد افزایش! این نهاده مربوط به دام‌های عشایری و روستایی است. در شرایط خشکسالی و کمبود برق، باید از دامداران کوچک حمایت شود، نه اینکه بار هزینه‌ها بر دوش آن‌ها سنگین‌تر شود.

کیفیت تولید گوشت و شیر در داخل کشور با کشورهای پیشرفته قابل رقابت است

وی با ابراز تأسف نسبت به وضعیت دامداران تأکید کرد: ما دامداران فقط شرمنده مردم هستیم. آنچه در بازار به نام گوشت عرضه می‌شود، ربطی به ما ندارد. دامداران ایرانی از نظر کیفیت تولید گوشت و شیر با کشورهای پیشرفته مانند آمریکا و اروپایی‌ها رقابت می‌کنند، اما هیچ حمایتی از داخل نمی‌شوند و حتی دست‌وپای‌شان را هم بسته‌اند.

عالی در پایان با اشاره به کیفیت پایین گوشت‌های وارداتی گفت: بیشتر گوشت‌های وارداتی بی‌کیفیت هستند؛ از جمله با چربی بالا و بافت‌های نامناسب و مردم بهترین قاضی هستند و خودشان می‌دانند که این گوشت‌ها چه کیفیتی دارند.